واژه‌نامه

هر اصطلاحِ این دوره، در یک جمله — و کنارش لینکِ درسی که کاملش می‌کند. این صفحه برای یادآوری است، نه یادگیری: اگر اصطلاحی را اصلاً نمی‌شناسی، روی ارجاعش کلیک کن و درسش را بخوان.

• LLM / مدل زبانی — ماشینی که محتمل‌ترین ادامه‌ی متن را پیش‌بینی می‌کند؛ نمی‌داند، پیش‌بینی می‌کند (فصل ۱.۱.۱).
• token / توکن — واحدی که مدل متن را با آن می‌شمارد — و واحدی که پول با آن حساب می‌شود (فصل ۱.۱.۲ و فصل ۱.۳.۴).
• مرز دانش (knowledge cutoff) — تاریخی که داده‌ی آموزشِ مدل در آن تمام شده؛ بعد از آن را از خودش نمی‌داند (فصل ۱.۱.۳).
• توهم — جوابِ ساختگی با لحنِ مطمئن؛ عوارضِ جانبیِ پیش‌بینی‌گر بودن (فصل ۱.۱.۴).
• ایجنت (agent) — مدلی که به‌جای فقط جواب‌دادن، عمل می‌کند: فایل می‌خواند، دستور می‌زند، نتیجه را می‌بیند (فصل ۱.۲.۲).
• tool / ابزار — کاری که ایجنت اجازه دارد صدا بزند — خواندن فایل، اجرای دستور، جستجو (فصل ۱.۲.۳).
• حلقه‌ی ایجنت — می‌بیند، نقشه می‌کشد، عمل می‌کند، نتیجه را می‌خواند — و دوباره (فصل ۱.۲.۴).
• context / کانتکست — هر چیزی که مدل در همین لحظه می‌بیند؛ حافظه‌ی کاری‌اش (فصل ۱.۳.۱).
• پنجره‌ی context — سقفِ آن دیدن؛ پر که شد، چیزهای قدیمی از دست می‌روند (فصل ۱.۳.۱).
• compaction / فشرده‌سازی — خلاصه‌شدنِ خودکارِ گفت‌وگوی بلند برای جا بازکردن — با ازدست‌رفتنِ جزئیات (فصل ۱.۳.۳).
• session / نشست — یک گفت‌وگوی پیوسته از اول تا بستنش؛ موضوع عوض شد، نشستِ تازه (فصل ۱.۳.۵).
• prompt / پرامپت — درخواستی که می‌نویسی؛ کیفیتش سقفِ کیفیتِ جواب است (فصل ۲.۶.۱).
• context engineering — انتخابِ اینکه چه چیزی جلوی مدل باشد و چه چیزی نباشد (فصل ۲.۷.۱).

• MD / مارک‌داون (Markdown) — متن ساده با چند علامت کوچک؛ هم آدم می‌خواندش هم ماشین (فصل ۱.۴.۳).
• JSON — قالب داده‌ی ساخت‌یافته که سرویس‌ها با آن حرف می‌زنند (فصل ۱.۴.۴).
• CSV — جدول به شکل متن ساده: هر سطر یک ردیف، ستون‌ها با کاما (فصل ۸.۲.۱).
• فایل حافظه — تصمیم‌ها و دلیلشان، راه‌های بسته، ترجیح‌های ثابت (فصل ۶.۳.۱).
• فایل وضعیت — کجا بودیم، چه تمام شد، قدم بعدی چیست؛ فرّار و همیشه تازه (فصل ۶.۳.۳).
• فایل قانون — قواعدی که در هر گفت‌وگو خوانده می‌شوند؛ «برنامه»ی سیستمِ بدون کد (فصل ۳.۴.۱ و فصل ۶.۴).
• spec / مشخصات — تعریفِ کار قبل از ساختن: ورودی، خروجی، «تمام شد» یعنی چه (فصل ۲.۴.۱).
• قرارداد — قاعده‌ای که چیزی به‌زور اعمالش نمی‌کند ولی نوشته شده و رعایت می‌شود (فصل ۶.۲.۳).
• بک‌لاگ — فهرستِ کارهای تکراری‌ات که ارزش خودکارشدن دارند؛ نقطه‌ی شروع هر پروژه (فصل ۰.۱۱).
• زمین بازی امن — پوشه‌ای جدا از کارِ واقعی، برای خراب‌کردنِ بی‌هزینه (فصل ۰.۹).

• terminal / ترمینال — پنجره‌ای که با نوشتن فرمان می‌دهی، نه با کلیک (فصل ۰.۸ و فصل ۷.۱.۲).
• پوشه‌ی کار — پوشه‌ای که ایجنت داخلش می‌بیند و کار می‌کند؛ مرزِ دیدش (فصل ۳.۲.۱).
• مسیر مطلق / نسبی — آدرس فایل از ریشه، یا از جایی که ایستاده‌ای (فصل ۳.۲.۳ و فصل ۷.۱.۳).
• permission / اجازه — پنجره‌ای که قبل از هر عمل مهم می‌پرسد؛ ابزار اعمالش می‌کند، نه خودِ مدل (فصل ۳.۳.۱).
• dependency / وابستگی — بسته‌ای که کارِ تو برای اجرا لازمش دارد و باید نصب شود (فصل ۳.۳.۵).
• skill / اسکیل — رویه‌ای نوشته‌شده که فقط وقتی لازم شد خوانده می‌شود (فصل ۳.۴.۳).
• plugin / پلاگین — بسته‌ای آماده از قانون و رویه و اتصال، که یک‌جا نصب می‌شود (فصل ۳.۴.۴).
• sub-agent / ساب‌ایجنت — کارگرِ جانبی با contextِ جدا که فقط نتیجه را برمی‌گرداند (فصل ۳.۵.۱).
• MCP — استانداردِ اتصال ایجنت به ابزارها و سرویس‌های دیگر (فصل ۳.۶.۱).
• git / گیت — تاریخچه‌ی نسخه‌های فایل‌هایت؛ دکمه‌ی بازگشت (فصل ۵.۲).
• commit / کامیت — ثبتِ یک نقطه روی خطِ تاریخچه؛ فقط چیزی که ثبت شده قابل برگشت است (فصل ۵.۲.۳).
• OCR — درآوردنِ متن از عکس و اسکن؛ برای فارسی با احتیاط (فصل ۴.۲.۳).

• لینوکس — سیستم‌عاملِ تقریباً همه‌ی سرورها (فصل ۷.۱.۱).
• فرآیند / سرویس — برنامه‌ی در حال اجرا که با بستن پنجره می‌میرد، در برابر آنکه همیشه روشن می‌ماند (فصل ۷.۱.۴).
• پورت — درِ شماره‌دارِ یک ماشین؛ localhost:3000 یعنی درِ ۳۰۰۰ روی همین دستگاه (فصل ۷.۱.۴).
• سرور — کامپیوتری که همیشه روشن است؛ تفاوتش پیوستگی است، نه قدرت (فصل ۷.۲.۱).
• VPS / وی‌پی‌اس — تکه‌ای از یک سرور بزرگ که ماهانه اجاره می‌کنی (فصل ۷.۲.۲).
• local / cloud — روی دستگاهِ خودت، یا روی کامپیوترِ اجاره‌ایِ کسِ دیگر (فصل ۷.۲.۳).
• container / کانتینر — بسته‌ی مهرومومِ برنامه با همه‌ی نیازهایش؛ همه‌جا یک رفتار (فصل ۷.۳.۲).
• Docker / داکر — رایج‌ترین ابزارِ ساخت و اجرای کانتینر (فصل ۷.۳.۲).
• image — همان بسته به‌صورت خوابیده؛ کانتینر یعنی وقتی اجرا شده (فصل ۷.۳.۲).
• deploy / دیپلوی — بردنِ کار از لپ‌تاپت به جایی که همیشه روشن است (فصل ۷.۴.۱).
• دامنه و DNS — نامِ خواندنی به‌جای آدرس عددی، و دفترچه‌ای که ترجمه‌اش می‌کند (فصل ۷.۴.۲).
• HTTPS — ارتباطِ رمزنگاری‌شده؛ همان قفلِ کنار آدرس (فصل ۷.۴.۲).
• API key / کلید — رمز و کارت بانکی در یک رشته؛ هر که داردش، به حساب تو خرج می‌کند (فصل ۷.۵.۱).
• فایل env — جای کلیدها، جدا از کد — و همیشه در .gitignore (فصل ۷.۵.۳).
• cache / کش — بازخوانیِ ارزانِ contextِ تکراری؛ ده درصدِ قیمتِ ورودی (فصل ۷.۷.۲).

• API — درِ رسمی‌ای که یک سرویس برای برنامه‌ها باز گذاشته؛ داده‌ی تمیز، بدون صفحه‌خوانی (فصل ۸.۴.۱).
• scraping / اسکرپینگ — خواندنِ خودِ صفحه‌ی وب وقتی API نیست؛ شکننده و مرزدار (فصل ۸.۴.۲).
• دیتابیس و SQLite — انبارِ جست‌وجوپذیرِ داده؛ SQLite نسخه‌ای که در یک فایل جا می‌شود (فصل ۸.۴.۳).
• trigger / تریگر — آن چیزی که اجرا را شروع می‌کند: دست تو، ساعت، یا یک رویداد (فصل ۸.۶.۱).
• زمان‌بندی — اجرای خودکار در ساعت مشخص؛ باید بتواند دو بار اجرا شود بی‌خرابی (فصل ۸.۶.۲).
• شکست بی‌صدا — خرابی‌ای که خطا نمی‌دهد و «موفق» گزارش می‌شود؛ بدترین نوع (فصل ۸.۷.۴).
• ضربان زنده‌بودن — پیامِ «اجرا شدم، خبری نبود»؛ تا نبودِ پیام، خودش خبر باشد (فصل ۸.۷.۴).
• ابزار اتصال (n8n و مانندش) — لوله‌کشیِ بدون کد بین سرویس‌ها، برای کارهای مسیرِ ثابت (فصل ۲.۲.۳ و فصل ۸.۶.۵).

به‌خاطر بسپار اگر واژه‌ای اینجا نیست، در جستجوی صفحه‌ی اول بزنش — جستجو تا سطح بخش‌ها می‌گردد و شکل فارسی و لاتینِ اصطلاح‌ها هر دو را می‌شناسد.