دوازده قالبِ آماده — همان درخواستهایی که در طول دوره بارها به کار آمدند. هر کدام را کپی کن، جای خالیاش را پر کن، و بفرست. کنار هر قالب نوشته کِی به کار میآید و درسِ پشتش کجاست.
اول طرح، بعد اجرا
کِی: هر کارِ چندمرحلهای، قبل از اینکه چیزی ساخته یا عوض شود (فصل ۳.۱.۲).
«قبل از اینکه چیزی بسازی یا تغییری بدهی، قدمبهقدم بگو چه میخواهی بکنی — و تا تأیید نکردهام شروع نکن.»
spec کوچک
کِی: شروعِ هر ساختِ جدی (فصل ۲.۴.۲ و فصل ۹.۱.۴).
«ورودی: ــــ · خروجی: ــــ و میرود به ــــ · تمام شد یعنی: ــــ (سه شرطِ قابل بررسی) · در این نسخه نیست: ــــ»
تستِ ابهامِ قانون
کِی: بعد از نوشتنِ هر قانون یا رویه، قبل از اعتماد به آن (فصل ۶.۴.۴).
«برای هر بندِ این قانون، سه حالت بگو که در آن مبهم است یا جوابی ندارد.»
نقش مخالف
کِی: قبل از تصمیمِ مهم، وقتی همهچیز زیادی خوب به نظر میرسد (فصل ۲.۳.۵).
«فرض کن با این ایده مخالفی. سه ضعفِ جدیاش را با دلیل بگو — و بعد بگو کدامشان قابل رفع است و کدام ذاتیِ ایده است.»
استخراج با اعترافِ تردید
کِی: درآوردنِ جدول از عکس، رسید، یا PDF اسکنشده (فصل ۸.۳.۳).
«این را به جدولی با این ستونها تبدیل کن: ــــ. ستون آخر «مطمئن؟» باشد — هر جا تردید داری علامت بزن؛ حدس نزن.»
گزارش با بخشِ نامعلومها
کِی: هر خلاصه یا گزارشی که قرار است به آن تکیه شود (فصل ۸.۱.۴).
«گزارش حتماً بخشِ «نامعلومها و گیرها» داشته باشد، حتی اگر خالی بماند — و هر عددی که میآوری، بگو از کدام فایل آمده.»
خطا به فارسی
کِی: هر پیام خطای انگلیسی که نمیفهمی (فصل ۴.۳.۲).
«این خطا را به فارسی توضیح بده: سه علتِ محتمل، و برای هر کدام بگو چطور بفهمم همان است.»
ورودیهای شکننده
کِی: بعد از اینکه اتوماسیونی «کار کرد» و قبل از اینکه به آن اعتماد کنی (فصل ۸.۷.۱).
«شش ورودی بساز که این کار را بشکنند — خالی، خیلی بزرگ، ستونِ کم یا اضافه، کاراکترهای فارسی و عربیِ قاطی، صفر و منفی، و اجرای دوباره.»
آزمونِ ساختار
کِی: بعد از طراحیِ پوشهبندی، قبل از ساختنش (فصل ۶.۲.۴).
«از این ساختارِ پوشه چه میفهمی؟ کدام بخشش برایت مبهم است و فایلِ تازه را کجا میگذاشتی؟»
فهرستِ خرابی، قبل از حساب
کِی: هر فایل داده، قبل از هر محاسبه (فصل ۸.۲).
«قبل از هر محاسبه، فهرستِ خرابیهای این داده را بده و بگو با هر کدام چه میکنی — و تا تأیید نکردهام حساب نکن.»
کوچککننده
کِی: وقتی spec نوشتی و حس میکنی بزرگ است — که تقریباً همیشه هست (فصل ۹.۱.۴).
«این spec را کوچکتر کن: کدام بخشش را میشود به نسخهی دوم انداخت بدون اینکه نسخهی اول بیفایده شود؟»
این را برایم توضیح بده
کِی: وقتی چیزی تحویل گرفتهای که خودت نساختهای — کد، فرمول، تنظیمات (فصل ۴.۵.۴).
«این را خطبهخط به زبان ساده توضیح بده. اگر جایی کاری میکند که من نخواستهام، همانجا بگو.»
بهخاطر بسپار این قالبها جادو نیستند؛ عادتاند. ارزششان در این است که سؤالِ درست را در لحظهی درست یادت میآورند — و بعد از چند بار، دیگر به خودِ قالب هم نیاز نداری.