ببین چه چیزی ممکن است

یک پوشه با هشت فایل متنی — همان پوشه‌ای که همراه این دوره است: نمونه‌ها/اسناد/. داخلش دقیقاً همان چیزی است که در کار واقعی جمع می‌شود:

• گزارش فروش نهایی نهایی(۲).txt — از اسمش پیداست چند بار بازنویسی شده.
• بدون عنوان.txt — سه عدد و یک علامت سؤال. همین.
• جلسه ۱۲ خرداد.txt — یادداشت جلسه، با کارهای هرکس قاطیِ متن.
• Fwd_ قرارداد.txt — یک ایمیل فوروارد‌شده.
• و چهار فایل دیگر: یادداشت کارها، برنامه‌ی هفته، تماس‌ها، پیش‌نویس قرارداد.

هیچ‌کدام مرتب نیستند. اسم‌ها بی‌قاعده‌اند و موضوع‌ها بین چند فایل پخش شده.

چیزی که از ایجنت می‌خواهی یک جمله است: «این پوشه را بخوان و یک گزارش یک‌صفحه‌ای بده — چه کارهایی باز است، چه چیزی مبهم است.»

و می‌رود، هر هشت فایل را باز می‌کند، و برمی‌گردد.

ولی کار خوب فقط خلاصه‌کردن نیست. باید گیرها را پیدا کند — چیزهایی که وقتی خودت فایل‌ها را می‌خوانی از کنارشان رد می‌شوی. در همین هشت فایل سه تا از این گیرها هست:

• در گزارش فروش نهایی نهایی(۲).txt، خودِ نویسنده نوشته «عدد اردیبهشت شامل ۱۲ تا سفارش مرجوعی هم هست که هنوز کم نکردم». یعنی عدد اردیبهشت غلط است و در فایل اعتراف شده.
• بدون عنوان.txt سه عدد دارد و نوشته «(اینا مال کدوم ماهه؟)». این فایل به درد نمی‌خورد، و کار درست این است که ایجنت همین را بگوید — نه اینکه از خودش حدس بزند مال کدام ماه است.
• در جلسه ۱۲ خرداد.txt نوشته «راستی یادمون رفت درباره بودجه تبلیغات حرف بزنیم». یک کار فراموش‌شده که در هیچ فهرست کاری نیست.

چرا یک چت‌بات این کار را نمی‌کند؟ چت‌بات پنجره‌ای است که در آن تایپ می‌کنی و جواب می‌گیرد. برای همین کار با چت‌بات باید هشت فایل را یکی‌یکی باز کنی، متنش را کپی کنی، بچسبانی، و آخرش خودت جواب‌ها را به هم بدوزی. ایجنت خودش پوشه را باز می‌کند و می‌تواند گزارش را به‌صورت یک فایل تازه بنویسد.

این یکی مهم‌تر از چیزی است که به نظر می‌رسد، چون جوابِ درست، جوابِ ساده نیست.

فایل نمونه‌ها/داده/فروش-۱۴۰۵.csv یازده ردیف فروش دارد: تاریخ، محصول، تعداد، قیمت واحد، مشتری، وضعیت. سؤال اول هر کسی این است: «جمع فروش چقدر بوده؟»

اگر همین را از یک فرمول Excel بپرسی، یک عدد به تو می‌دهد. و آن عدد غلط است. چون در این فایل:

• چهار شکل مختلف تاریخ هست: 1405/01/05 و 1405/1/18 و 1405-02-22 و ۱۴۰۵/۰۲/۱۵ (این یکی با ارقام فارسی). هر تحلیلی که به تاریخ کار داشته باشد، سر همین می‌شکند.
• یک ردیف کلاً از جا در رفته. در ردیف 1405/1/18 قیمت را با کاما نوشته‌اند: 450,000. ولی در این نوع فایل، کاما همان چیزی است که ستون‌ها را از هم جدا می‌کند — پس آن یک قیمت، دو ستون حساب می‌شود و از آنجا به بعد همه‌ی ستون‌ها یکی می‌لغزند. نتیجه این می‌شود که قیمت آن ردیف 450 خوانده می‌شود و اسم مشتری 000. نه خطایی می‌دهد، نه چیزی قرمز می‌شود — فقط یک ردیفِ کاملاً باورپذیر و کاملاً غلط. این بدترین نوع خطاست، چون بی‌صدا است.
• «شرکت ب» دو بار با ک و ی فارسی نوشته شده و یک بار شركت ب با ک عربی. برای کامپیوتر این‌ها دو مشتری مختلف‌اند.
• دو ردیف در تاریخ 1405/02/03 هست، هر دو محصول B، هر دو تعداد ۷ — ولی در یکی خانه‌ی مشتری خالی است. معلوم نیست دو سفارش جدا بوده یا یک سفارش که دو بار ثبت شده.
• در یک ردیف تعداد خالی است، و وضعیتش «در انتظار» است، نه تحویل‌شده.
• دو ردیف وضعیتشان مرجوعی است. اگر کم نشوند، جمع فروش از واقعیت بیشتر درمی‌آید.

کاری که یک ایجنت خوب می‌کند این است که یک عدد قاطع تحویلت نمی‌دهد. فایل را می‌خواند، این تناقض‌ها را فهرست می‌کند، و می‌پرسد یا فرضش را صریح می‌گوید: «مرجوعی‌ها را کم کردم، ردیف تکراری را یکی حساب کردم، ردیفِ بدون تعداد را کنار گذاشتم — با این فرض‌ها جمع این‌قدر است.»

و این دقیقاً همان تفاوتی است که در فصل ۰.۱ دیدی، ولی این بار پیامدش را می‌بینی:

فرمول Excel جمع می‌زند چون تو گفته‌ای جمع بزن ← غلط‌بودنش را نمی‌فهمد و به تو هم نمی‌گوید

دو نمایش قبلی یک‌بار اجرا شدند و تمام شد. این یکی فرق دارد: چیزی می‌سازی که می‌ماند.

فایل نمونه‌ها/داده/موجودی انبار.csv چهار قلم دارد، با موجودی فعلی و حداقل موجودی هرکدام. چیزی که می‌خواهی این است: «هر هفته به من بگو چه چیزی را باید سفارش بدهم.»

از همین چهار ردیف، دو قلم زیر حدشان هستند:

• B-200 محصول B — موجودی ۸، حداقل ۲۵. ۱۷ عدد کم است.
• A-101 محصول A (بسته‌بندی جدید) — موجودی صفر، حداقل ۲۰.

و دو قلم دیگر مشکلی ندارند. تا اینجا فرقی با نمایش دوم ندارد. فرق، قدم بعدی است: از ایجنت می‌خواهی این را یک چیز تکرارشدنی کن — یک ابزار کوچک که هر بار فایل تازه را به آن بدهی و همان جواب را بگیری.

و حالا تو یک سیستم داری. کد نوشتی؟ نه. سیستمی داری که هر هفته کار می‌کند؟ بله. این همان چیزی است که در این دوره «سیستم بدون کد» نامیده می‌شود، و یکی از سه خانواده‌ی کاربرد است که در درس ۰.۵ باز می‌شود.

نگاه سطحی — عمقش در ماژول بعدی (M1 — این سیستم‌ها چطور فکر می‌کنند) است.

در هر سه نمایش، چهار حرکت تکرار شد:

1. خواند — فایل‌ها را باز کرد.
2. فهمید — تشخیص داد هر فایل چیست و کدام قسمتش به سؤال تو مربوط است.
3. تصمیم گرفت — چه چیزی را بیاورد، چه چیزی را مبهم علامت بزند.
4. عمل کرد — گزارش را نوشت، یا ابزار را ساخت.

چت‌بات معمولاً فقط حرکت دوم و سوم را دارد، و آن هم روی متنی که تو دستی داخلش گذاشته‌ای. حرکت اول و چهارم — دسترسی و انجام‌دادن — چیزی است که ایجنت اضافه می‌کند.

دو چیز را هم رو راست بگویم، چون بعداً به دردت می‌خورد:

• ایجنت جادویی از فایل‌های تو خبر ندارد. در هر سه نمایش، تو به آن دسترسی دادی. بدون آن، هیچ‌کدام از این‌ها ممکن نبود. (این خودش یک بحث جدی است: ماژول ۵.)
• همیشه جواب نمی‌دهد. همین کارها گاهی خراب می‌شوند — ولی جوری خراب می‌شوند که می‌شود تشخیصشان داد. ماژول ۴ کاملاً درباره‌ی همین است. اگر کسی به تو بگوید این ابزارها همیشه درست کار می‌کنند، دارد چیزی می‌فروشد.