فایل قانون، skill و plugin

در فصل ۱.۴ دیدی فایل قانون چیست: فایلی که در شروع هر session خودکار خوانده می‌شود. حالا به‌کارش می‌بریم.

سطح‌هایش مهم است، چون تعیین می‌کند کجا اعمال شود:

• سطح پروژه — در ریشه‌ی همان پوشه‌ی کار. مالِ این کار است و اگر با کسی به اشتراک بگذاری، او هم می‌گیردش.
• سطح کاربر — در پوشه‌ی تنظیمات خودت، و در همه‌ی کارهایت اعمال می‌شود. جای ترجیح‌های شخصی است.

و ترتیب خواندنشان طوری است که قانونِ نزدیک‌تر به کار، آخر خوانده می‌شود — یعنی معمولاً قانون پروژه بر ترجیح شخصی می‌چربد.

یک نکته‌ی عملی: چند فایل قانون که با هم تناقض دارند، بدتر از نداشتنشان است — مستندات رسمی هم همین را می‌گویند: اگر دو قانون همدیگر را نقض کنند، ممکن است یکی دلبخواه انتخاب شود. پس هر چند وقت بازشان کن و ناسازگارها را پاک کن.

معیار همان معیار «تمام شد» فصل ۲.۴ است: قابل‌بررسی باشد.

مقایسه کن:

• ❌ «کد تمیز بنویس» ← ✅ «برای هر تابع یک خط توضیح بنویس»
• ❌ «مرتب کار کن» ← ✅ «فایل‌های خروجی را در پوشه‌ی گزارش‌ها/ بگذار»
• ❌ «حواست به داده باشد» ← ✅ «هیچ‌وقت فایل اصلی را عوض نکن؛ اول کپی بساز»
• ❌ «فارسی خوب بنویس» ← ✅ «در متن فارسی از ی و ک فارسی استفاده کن، نه عربی»

سمت چپ‌ها آرزو هستند، سمت راست‌ها دستور. و فرقشان این است که می‌شود نگاه کرد و گفت رعایت شده یا نه.

به‌خاطر بسپار قاعده‌ی ورودی به فایل قانون: هر بار که دیدی داری چیزی را برای بار دوم تصحیح می‌کنی، همان را بنویس. نه چیزی که فکر می‌کنی ممکن است لازم شود — چیزی که واقعاً دو بار گفته‌ای.

و یک قید که از فصل ۲.۷ می‌آید: کوتاه. توصیه‌ی رسمی زیر ۲۰۰ خط است، چون فایل بلندتر هم context بیشتری می‌خورد و هم کمتر رعایت می‌شود.

حالا لایه‌ی دوم، و تفاوتش با فایل قانون که مهم‌ترین نکته‌ی این فصل است.

یک skill — که اسکیل خوانده می‌شود — یک فایل متنی است که یک رویه را توضیح می‌دهد — یک کار چندمرحله‌ای که هر بار باید یک‌طور انجام شود.

و تفاوت کلیدی‌اش با فایل قانون فنی نیست، اقتصادی است:

• فایل قانون در هر session خوانده می‌شود. پس هزینه‌اش را همیشه می‌دهی.
• skill فقط وقتی لازم شود خوانده می‌شود. مستندات رسمی صریح می‌گویند: برخلاف محتوای فایل قانون، بدنه‌ی یک skill فقط زمان استفاده بار می‌شود — پس متن مرجعِ طولانی تا وقتی لازمش نداری تقریباً هیچ هزینه‌ای ندارد.

یعنی این دقیقاً همان «کوچک‌ترین مجموعه‌ی پرسیگنال» فصل ۲.۷ است، فقط در سطح ابزار: چیزهای همیشگی در قانون، رویه‌های موردی در skill.

کِی skill بساز: وقتی مدام همان دستورالعمل یا چک‌لیست را کپی می‌کنی، یا وقتی بخشی از فایل قانونت از یک واقعیت به یک رویه تبدیل شده. آن‌وقت جایش قانون نیست.

لایه‌ی سوم و ساده‌ترین برای فهمیدن: یک plugin یک بسته‌ی آماده است که چند تا از این چیزها را با هم می‌آورد.

مثل این است که به‌جای نوشتن سه skill و یک فایل قانون برای یک کار مشخص، بسته‌ی کسی را که قبلاً نوشته نصب کنی.

دو نکته‌ی عملی:

• مفید است وقتی کارِ استانداردی می‌کنی که خیلی‌ها می‌کنند.
• ولی نصبش یعنی محتوایش را قبول کرده‌ای. همان احتیاطِ فصل ۳.۳ اینجا هم هست: از منبع شناخته‌شده، و اگر نمی‌دانی داخلش چیست، اول نگاهش کن.

برای این دوره، لازم نیست plugin بسازی. کافی است بدانی چیست، تا وقتی اسمش را شنیدی گیج نشوی — و بدانی که نصب یک plugin ناشناس، همان دسته‌ی «چیزی از بیرون آوردن» است.

معیار عملی، همان که در فصل ۲.۷ ساختیم: ۹ از ۱۰.

• در ۹ کار از ۱۰ لازمش داری ← فایل قانون.
• یک رویه‌ی چندمرحله‌ای است که گاهی لازم می‌شود ← skill.
• مالِ همین یک کار است ← همان بار بگو، جایی ننویس.

و سه چیز که هیچ‌وقت در این فایل‌ها نمی‌روند:

• رمز و کلید. این فایل‌ها معمولاً با پروژه به اشتراک گذاشته می‌شوند (درس ۷.۵).
• چیزی که مدام عوض می‌شود. قانونِ کهنه از نبودِ قانون بدتر است.
• چیزی که ایجنت خودش با نگاه‌کردن می‌فهمد. ساختار پوشه‌ها را لازم نیست توضیح بدهی؛ می‌بیندش (فصل ۳.۲).

و یک یادآوری مهم از فصل ۳.۳: این فایل‌ها راهنما هستند، نه محافظت. اگر می‌خواهی چیزی قطعاً اتفاق نیفتد، جایش permission است نه فایل قانون.