محافظت از فایل‌های خودت

در فصل ۰.۹ زمین بازی ساختی و همین قاعده را گفتیم. حالا دلیلش را دقیق‌تر می‌دانی، چون M3 و M4 را خوانده‌ای:

• ایجنت واقعاً به فایل‌ها دسترسی دارد (فصل ۳.۲) — همان چیزی که قدرتش است.
• خروجی‌اش هر بار کمی فرق می‌کند (فصل ۱.۱.۵).
• و سه حالت شکستش بی‌صدا است (فصل ۴.۴) — یعنی ممکن است نفهمی چیزی خراب شده.

این سه با هم یک نتیجه می‌دهند: احتمال اینکه چیزی غلط عوض شود، صفر نیست — و احتمال اینکه بی‌صدا باشد هم صفر نیست. پس کپی، بیمه‌ی ارزانی است.

و «کار جدی» فقط کار بزرگ نیست. هر بار که ایجنت قرار است چیزی را عوض کند — نه فقط بخواند — قاعده اعمال می‌شود.

کپی و بک‌آپ یکی نیستند، و تفاوتشان ارزش دانستن دارد:

• کپی — یک نسخه‌ی دوم که رویش کار می‌کنی. برای یادگیری و آزمایش کافی است.
• بک‌آپ — نسخه‌ای که جای دیگری است و اگر این دیسک خراب شد هم هست.

پس کپی روی همان دیسک، بک‌آپ نیست. برای کارِ این دوره کافی است، ولی برای داده‌ی واقعی کارت نه.

سه سطح، به ترتیب هزینه:

1. کپی در همان پوشه — ده ثانیه. برای هر کار روی فایل.
2. کپی در جای دیگر (دیسک دیگر، فضای ابری) — برای داده‌ای که اگر برود دردناک است.
3. نسخه‌بندی — که تاریخچه نگه می‌دارد، نه فقط یک نسخه. فصل بعدی.

و یک عادت که وقت زیادی نجات می‌دهد: اسم کپی را با تاریخ بگذار. فروش-۱۴۰۵-پشتیبان-۰۵۰۴ بهتر از فروش کپی است، چون سه هفته بعد می‌دانی کدام کدام است.

این بخش مهم است چون تصور غلطش گران تمام می‌شود.

به‌خاطر بسپار Ctrl+Z مالِ برنامه‌ای است که در آن هستی، نه مالِ دیسک. اگر برنامه‌ی دیگری — از جمله ایجنت — فایلی را روی دیسک عوض کند، Ctrl+Z در ویرایشگر تو آن را برنمی‌گرداند. آن دو دنیای جدا هستند.

چه چیزی undo نیست:

• Ctrl+Z — فقط تغییراتِ خودت در همان برنامه، و فقط تا وقتی بازش نگه داشته‌ای.
• «بستن بدون ذخیره» — اگر برنامه‌ی دیگری روی دیسک نوشته، نبستنِ تو چیزی را عوض نمی‌کند.
• تاریخچه‌ی خودِ ابزار — گفت‌وگو را برمی‌گرداند، نه فایل‌ها را.

چه چیزی undo هست: یک نسخه‌ی قبلی که روی دیسک وجود دارد. یعنی کپی، بک‌آپ، یا نسخه‌بندی. همین سه.

همه‌ی تغییرها یک‌جور نیستند. این سه از بقیه خطرناک‌ترند:

• حذف. واضح‌ترین. و بخش بعدی می‌گوید چرا سطل زباله نجاتت نمی‌دهد.
• بازنویسی. ظریف‌ترین و خطرناک‌ترین. فایل همان فایل است — اسمش، تاریخش، جایش — فقط داخلش عوض شده. هیچ سطل زباله‌ای درگیر نمی‌شود، چون چیزی حذف نشده.
• تغییر نام گروهی. چون یک خطا در بیست فایل تکرار می‌شود، و برگرداندنش یعنی باید بدانی هر کدام قبلاً چه اسمی داشت — که معمولاً نمی‌دانی.

و همین است که در فصل ۳.۳.۶ گفتیم این سه هیچ‌وقت نباید خودکار تأیید شوند. حالا دلیلش را می‌دانی: پنجره‌ی اجازه برای این سه، تنها فرصتِ توقف است.

در مقابل، این‌ها کم‌خطرند: ساختن فایل تازه · خواندن · و نوشتن در پوشه‌ای که فقط خروجی می‌گیرد.

سه دلیل که نمی‌شود رویش حساب کرد:

• بازنویسی از آن رد نمی‌شود. این مهم‌ترین است. اگر محتوای فایل عوض شود، هیچ‌چیز وارد سطل زباله نمی‌شود — چیزی حذف نشده.
• حذف با دستور، معمولاً از آن رد نمی‌شود. فایلی که با یک دستور در terminal پاک شود، مستقیم می‌رود. سطل زباله قابلیتِ رابط گرافیکی است، نه قاعده‌ی سیستم.
• و خودش هم موقتی است — بعد از مدتی خالی می‌شود، و یک «خالی‌کردن» عادی هم آخرین شبکه‌ی نجاتت را می‌برد.

پس مدل ذهنی درست: سطل زباله برای اشتباه‌های خودت با موس است، نه برای کارهایی که یک برنامه انجام می‌دهد.