تست و پایداری

اتوماسیونت روی داده‌ای که با آن ساختی‌اش کار می‌کند. این تقریباً هیچ‌چیز نمی‌گوید — چون ناخودآگاه آن را طوری ساخته‌ای که با همان داده جور دربیاید.

تستِ واقعی یعنی ورودی‌هایی که ندیده. شش تای همیشگی، که همه‌شان در کارِ واقعی پیش می‌آیند:

• خالی. فایلی بدون هیچ ردیف. آیا خطا می‌دهد یا گزارشِ صفر می‌سازد؟ هر دو قابل قبول است — بی‌صدا هیچ‌کاری نکردن نیست.
• خیلی بزرگ. ده برابرِ حالت عادی.
• با یک ستون کم یا اضافه.
• با کاراکترهای عجیب — ی و ک عربی، نیم‌فاصله، ارقام فارسی (فصل ۴.۲.۱).
• با مقدارِ منفی یا صفر جایی که انتظارش را نداری. یادت باشد فصل ۸.۲: صفر یک مقدار است، نه نبودِ مقدار.
• و دو بار پشت سر هم (فصل ۸.۶.۲).

و بهترین خبرِ این فصل: لازم نیست خودت این ورودی‌ها را بسازی. از ایجنت بخواه — «شش ورودی بساز که این کار را بشکنند» — و او در ساختنِ حالت‌های لبه از تو بهتر است، چون سوگیریِ سازنده را ندارد.

تستِ بالا ورودی را می‌سنجد. ولی خیلی از شکست‌ها از ورودی نمی‌آیند — از تغییرِ چیزی می‌آیند که هیچ‌وقت به آن فکر نکرده‌ای:

• منبع بیرونی عوض شد (فصل ۸.۴.۵).
• کلید منقضی شد (فصل ۷.۵).
• مسیر فایلی عوض شد، یا پوشه‌ای جابه‌جا شد.
• ابزاری به‌روز شد و رفتارش کمی فرق کرد.
• یا سالِ شمسی عوض شد — و کدی که فرض کرده بود همه‌ی تاریخ‌ها با ۱۴۰۵ شروع می‌شوند، ناگهان چیزی پیدا نمی‌کند.

وجه مشترکشان: هیچ‌کدام تقصیرِ تو نیستند، و هیچ‌کدام هم اطلاع نمی‌دهند. پس نمی‌شود جلویشان را گرفت — فقط می‌شود کاری کرد که وقتی اتفاق افتادند، بفهمی. که دو بخش بعد دقیقاً همین است.

قاعده‌ی ساده: خطا باید به جایی برود که تو هستی — همان منطق مقصدِ فصل ۸.۵.۵، این بار برای خطاها.

سه سطح، و هر سه را لازم داری:

1. ثبت رخداد. هر اجرا یک سطر بنویسد: کِی اجرا شد، چند ردیف پردازش شد، چقدر طول کشید، موفق بود یا نه. این ارزان‌ترین کارِ این فصل است و بیشترین کمک را می‌کند — چون تاریخچه می‌سازد.
2. اعلان خطا. اگر شکست خورد، پیام بدهد — با اینکه کجا شکست خورد، نه فقط «خطا رخ داد».
3. و ضربانِ زنده‌بودن. بخش بعد.

و یک نکته‌ی مهم درباره‌ی ثبت رخداد: «چند ردیف پردازش شد» را حتماً بنویس. این تنها عددی است که شکستِ نیمه را لو می‌دهد — کاری که «موفق» گزارش شده ولی به‌جای ۱۱ ردیف، ۳ ردیف را دیده. بدون این عدد، آن شکست هیچ‌وقت دیده نمی‌شود.

و حالا جانِ فصل.

به‌خاطر بسپار خطایی که داد می‌زند، مشکلِ تو نیست — می‌بینی‌اش و درستش می‌کنی. مشکل آن چیزی است که همچنان «موفق» گزارش می‌دهد، در حالی که کارش را درست انجام نمی‌دهد.

چهار شکلِ رایجش، که همه‌شان بی‌صدا هستند:

• خروجیِ خالی که خطا نیست. فیلتری چیزی پیدا نکرد و گزارشِ خالی ساخته شد. «صفر سفارش امروز» ممکن است درست باشد یا ممکن است یعنی فیلتر شکسته — و از روی خروجی نمی‌شود فهمید کدام.
• اجرا نشدن. ماشین خاموش بود. هیچ خطایی نیست، چون هیچ‌چیز اجرا نشد (فصل ۸.۶.۴).
• داده‌ی کهنه. منبع به‌روز نشده ولی برنامه همان قبلی را برداشته و گزارشِ تازه ساخته.
• و پردازشِ ناقص. نصف ردیف‌ها به دلیلی رد شدند و گزارش روی نصف ساخته شد — همان چیزی که بخش قبل گفت فقط با شمردنِ ردیف‌ها دیده می‌شود.

و دفاع در برابر هر چهار، یک چیز است: ضربانِ زنده‌بودن.

یعنی اتوماسیون هر بار چیزی بفرستد — حتی وقتی خبری نیست. «امروز اجرا شد، ۱۱ ردیف، هیچ تغییری نبود.» آن‌وقت:

• نبودِ پیام، خودش خبر است. اگر صبح پیامی نیامد، می‌فهمی چیزی خراب است — بدون اینکه لازم باشد کسی خطا را تشخیص داده باشد.
• و آن عددِ «۱۱ ردیف» شکستِ ناقص را هم لو می‌دهد.

این ساده‌ترین و مؤثرترین محافظتِ کلِ این ماژول است، و اکثر اتوماسیون‌های خانگی ندارندش — چون در روزهای سالم، اضافی به نظر می‌رسد.