قبل از هر چیز — این دوره چیست
تو همین الان چند تا اتوماسیون کوچک در کارت داری. فرمول Excel، قاعدهی خودکار ایمیل، قالب Word — هر سه یک منطق مشترک دارند: یکبار زحمت فکرکردن را میکشی، بعد خودش تکرار میشود.
ولی هر سه یک سقف مشترک هم دارند: فقط همان کاری را میکنند که از قبل برایشان تعریف شده. فرمول جمع میزند، ولی نمیتواند بخواند داخل فایل چه خبر است. این دوره دربارهی پلهی بعدی است — ایجنت: چیزی که میتواند فایلهایت را بخواند، بفهمد داخلشان چیست، و کار را انجام بدهد. پس از صفر شروع نمیکنی — همان منطقی را که بلدی یک پله بالاتر میبری.
مسیر ده ماژول است. اول میفهمی این سیستمها چطور فکر میکنند و چرا گاهی پرتوپلا میگویند. بعد — و این هستهی دوره است — یاد میگیری مسئلهی خودت را طوری طراحی کنی که بشود سپردش. بعد ابزار را در عمل به کار میبری، میفهمی کجا نباید به خروجیاش اعتماد کنی، و چطور از فایلها و دادهات محافظت کنی. بعد بدون یک خط کد یک سیستم واقعی میسازی، هزینهاش را کنترل میکنی، و آخرش یک اتوماسیون کامل تحویل میدهی — با یک برنامهی ۳۰ روزه که بعد از دوره تنهات نگذارد.
و چیزی که این دوره نیست: کلاس برنامهنویسی. کد میبینی و میفهمی چه کار میکند، ولی خودت نمینویسیاش. دیتاساینتیست هم نمیشوی. چیزی که یاد میگیری از این دو پایدارتر است: اینکه چه کاری را میشود سپرد، به چه چیزی، و از کجا بفهمی درست انجام شده.
چطور شروع کنی
- از M0 شروع کن، به ترتیب. ماژولها روی هم سوارند و هرکدام عمداً به قبلیاش برمیگردد. پریدن وسط دوره جواب نمیدهد — نه چون سختگیری است، چون فصل بعدی فرض میکند قبلی را خواندهای.
- اول بخوان، بعد نصب کن. تا فصل ۰.۶ فقط میخوانی و هیچ چیزی لازم نداری. کارِ عملی از ۰.۷ (حساب و دسترسی) و ۰.۸ (نصب) شروع میشود — آن دو را رد نکن، چون بقیهی دوره رویشان بنا شده.
- تمرینها را انجام بده، حتی فکریها را. این جزوه اطلاعاتی نیست؛ هر فصل به یک کارِ واقعیِ خودت وصل است. تمرینِ نکرده یعنی فصلِ نخوانده. هر فصل چکلیست و پاسخنامه دارد تا خودت بسنجی.
- یک پوشهی آزمایشی بساز و رویش کار کن. قاعدهی طلایی دوره: هرگز روی نسخهی اصلِ فایلهایت امتحان نکن. کاملش در فصل ۰.۹.
- هرچه دیدی که تکراری است، بنویس. از همان فصل اول یک فهرست از کارهای تکراری خودت جمع میکنی (فصل ۰.۱۱). پروژهی پایانی از همین فهرست بیرون میآید، پس هرچه پرترش کنی آخرش راحتتری.
دو چیز که در راه به کارت میآید: هر فصل شمارهی ثابت دارد (مثل ۱.۳) که از هر جای دوره میشود بهش ارجاع داد · فصلهای مرجع برای خواندن در جلسه نیستند، برای وقتیاند که دنبال چیز مشخصی میگردی.
و اگر تازه رسیدهای یا وسط راه گم شدهای: از اینجا شروع کن مسیرت را میگوید، واژهنامه هر اصطلاح را در یک جمله، و نقشهی مدل ذهنی کل دوره را در یک تصویر. همهی ضمائم تهِ همین فهرستاند.
M0 شروع ۱۱ فصل · ۳ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«نمیدانم این چیزها به چه کار من میآید، و از کجا شروع کنم.»
- ۰.۱ تو الان هم اتوماسیون میسازی فرمول Excel و قاعدهی ایمیل هم اتوماسیوناند؛ پس از صفر شروع نمیکنی.
- ۰.۲ ببین چه چیزی ممکن است سه نمایش واقعی: پوشهی بههمریخته، فایل فروش کثیف، و یک سیستم بدون کد.
- ۰.۳ این دوره چیست و چه نیست چه چیزی یاد میگیری و چه چیزی نه — تا جلسهی دهم حس فریب نکنی.
- ۰.۴ چطور از این جزوه استفاده کنی شمارهی ارجاع، جستجو، تیک پیشرفت — و اینکه تنها میخوانی یا در کلاسی.
- ۰.۵ ایجنت به سه شکل به کارت میآید همفکر، سیستمساز، یا مجری — و اینکه برای کار تو کدامش جواب میدهد.
- ۰.۶ اگر کارم را خودکار کنم، شغلم چه میشود؟ جواب صادقانه و بیتعارف: چه کاری حذف میشود و چه کاری نمیشود.
- ۰.۷ دسترسی، حساب و پرداخت دو مانع واقعی از ایران — دسترسی و پرداخت — و اینکه حساب سالم چه شکلی است.
- ۰.۸ Terminal و نصب پنج دستور کافی است؛ نصب روی Mac و Windows، و اطمینان از اینکه کار میکند.
- ۰.۹ زمین بازی امن یک پوشهی جداگانه که هر چه درش خراب کنی مهم نیست.
- ۰.۱۰ اولین کار واقعی — 📄 یک پوشهی بههمریخته را با ایجنت به یک گزارش مرتب تبدیل میکنی.
- ۰.۱۱ بکلاگ شخصی اتوماسیون فهرست کارهای تکراری خودت، که تا آخر دوره پر میشود.
بعد از این ماژول میتوانی
- سه اتوماسیونی که همین حالا داری را نام ببری
- بگویی ایجنت چه کاری میکند که چتبات نمیکند
- ابزار را روی سیستم خودت نصب و اجرا کنی
- یک پوشهی بههمریخته را به گزارش تبدیل کنی
- یک بکلاگ از کارهای تکراری خودت داشته باشی
ابزار نصب است، یک کار واقعی انجام شد، بکلاگ پر است.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- سه کار تکراری در هفتهی خودت نام ببر — کدامشان الان هم نیمهخودکار است؟
- یک کار را بگو که ایجنت میتواند و یک قاعدهی ثابت نمیتواند. چرا؟
M1 این سیستمها چطور فکر میکنند ۴ فصل · ۲ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«نمیفهمم چرا گاهی درست جواب میدهد و گاهی پرتوپلا.»
- ۱.۱ یک LLM واقعاً چیست چرا «میداند» نیست، چرا از خودش درمیآورد، و token یعنی چه.
- ۱.۲ از چتبات تا ایجنت حلقهای که ایجنت را از چت جدا میکند: میبیند، نقشه میکشد، عمل میکند.
- ۱.۳ Context چرا هر بار باید از نو توضیح بدهی و چیزی را که گفتی یادش نمیماند.
- ۱.۴ حافظه و فایلهای متنی حافظه پیشفرض وجود ندارد؛ خودت با یک فایل متنی میسازیاش.
بعد از این ماژول میتوانی
- توضیح بدهی چرا ایجنت از خودش درمیآورد
- بگویی حلقهی ایجنت چه مراحلی دارد
- بفهمی چرا وسط کار «فراموش میکند»
- با یک فایل متنی برایش حافظه بسازی
ایجنت پیشبینی میکند، عمل میکند، فراموش میکند — و حافظهاش فایلی است که تو میدهی.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- چرا ایجنت گاهی جوابِ مطمئنِ غلط میدهد؟
- اگر وسط یک session کیفیت افت کرد، اول چه چیزی را چک میکنی؟
M2 حل مسئله و طراحی راهحل ⭐ هستهی دوره ۸ فصل · ۳ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«میدانم ابزار وجود دارد، ولی نمیدانم مسئلهی خودم را چطور به آن تبدیل کنم.»
- ۲.۱ چه چیزی ارزش اتوماسیون دارد چهار معیار تا بفهمی این کار را بسازی یا دستی انجام بدهی.
- ۲.۲ کدام ابزار برای کدام کار chat، ایجنت، یا n8n — و مهمتر از همه: کِی اصلاً نساز.
- ۲.۳ ایجنت بهعنوان همفکر برای فکرکردن استفادهاش کن، نه فقط ساختن — بگذار ایدهات را بشکند.
- ۲.۴ از ایده تا spec یک برگهی کوچک که میگوید چه میخواهی و «تمام شد» یعنی چه.
- ۲.۵ تجزیهی مسئله و نقشهی راه کار بزرگ شکست میخورد؛ میشکنیاش به قدمهای کوچکِ ترتیبدار.
- ۲.۶ Prompt engineering یک درخواست ضعیف را قوی میکنی و میفهمی چه چیزی عوض شد.
- ۲.۷ Context engineering تصمیم میگیری چه چیزی به ایجنت بدهی و چه چیزی ندهی.
- ۲.۸ گیرنکردن: جستوجو و پرسیدن وقتی گیر کردی جواب را پیدا کن — نه حدس بزن، نه رها کن.
بعد از این ماژول میتوانی
- کارهای بکلاگت را رتبهبندی کنی و بگویی کدام ارزش ساختن دارد
- برای یک کار، ابزار درست را انتخاب کنی (یا تصمیم بگیری نسازی)
- یک spec کوچک بنویسی که «تمام شد» را تعریف میکند
- کار بزرگ را به قدمهای کوچک بشکنی
- یک درخواست ضعیف را به قوی تبدیل کنی
طراحی قبل از prompt. نقشه، خودِ کار است.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- از بکلاگت یکی را بردار: چهار معیار را روی آن بگذار، ارزش ساختن دارد؟
- یک کار بگو که جوابش «دستی انجامش بده» است. چرا؟
M3 ابزار در عمل ۶ فصل · ۲ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«ابزار را دارم، ولی نمیدانم واقعاً چطور با آن کار کنم.»
- ۳.۱ گفتوگوی کاری با ایجنت یک session را از شروع تا نتیجه میبری: اول طرح بخواه، بعد اجرا.
- ۳.۲ چطور پروژه و فایلها را میبیند چه چیزی را میبیند، چه چیزی را نمیبیند — و چرا این مهم است.
- ۳.۳ Permission و بازبینی کار قبل از «بله» بخوان: داری چه چیزی را تأیید میکنی.
- ۳.۴ فایل قانون، skill و plugin با یک فایل قانون، رفتار ایجنت را یکدست میکنی.
- ۳.۵ Sub-agent و کار چندایجنتی کِی تقسیم کار بین چند ایجنت ارزش دارد و کِی فقط پیچیدگی است.
- ۳.۶ MCP و اتصال به ابزارهای دیگر یک اتصال ساده برقرار میکنی و میبینی پشتش چه خبر است.
بعد از این ماژول میتوانی
- یک session را از شروع تا نتیجه هدایت کنی
- بدانی ایجنت چه چیزی از پروژهات را میبیند
- قبل از تأیید، پیشنهادش را بخوانی و آگاهانه رد یا قبول کنی
- با یک فایل قانون رفتارش را یکدست کنی
ایجنت را با قانون و skill و نقش شکل میدهی؛ و قبل از «بله» میخوانی.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- ایجنت میگوید میخواهد یک پکیج نصب کند. قبل از «بله» چه چیزی را میخوانی؟
- چه چیزی را باید در فایل قانون بنویسی و چه چیزی را هر بار بگویی؟
M4 مرزها و راستیآزمایی ۵ فصل · ۲ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«نمیدانم به خروجیاش اعتماد کنم یا نه.»
- ۴.۱ مرزهای توانایی کجا وقت نگذار: ریاضی دقیق، سند خیلی بلند، خبر امروز، تصمیم ارزشی.
- ۴.۲ واقعیت فارسی راستبهچپ، PDF فارسی، ی و ک، تاریخ شمسی — چه کار میکند و چه نه.
- ۴.۳ وقتی همهچیز انگلیسی است خطای انگلیسی را به خود ایجنت بده و فارسی بگیر.
- ۴.۴ حالتهای شکست و درمانشان وقتی در حلقه میافتد، یا میگوید تمام شد و نشده — و چه باید کرد.
- ۴.۵ راستیآزمایی وقتی کد بلد نیستی بدون خواندن کد بفهمی خروجی درست است یا نه.
بعد از این ماژول میتوانی
- قبل از شروع تشخیص بدهی کاری اصلاً جواب میدهد یا نه
- بدانی روی دادهی فارسی کجا باید احتیاط کنی
- با خطای انگلیسی گیر نکنی
- شش حالت شکست را از نشانهشان بشناسی
- بدون خواندن کد، خروجی را راستیآزمایی کنی
اعتماد را نمیشود فرض کرد؛ ساخته میشود — با تست، نه با احساس.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- یک کار بگو که از پیش میدانی جواب نمیدهد — و بگو چرا.
- خروجی یک گزارش را گرفتهای. بدون خواندن کد، سه راه برای سنجیدنش بگو.
M5 محافظت ۵ فصل · ۲ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«میترسم چیزی را خراب کنم، یا اطلاعاتی را جایی بفرستم که نباید.»
- ۵.۱ محافظت از فایلهای خودت همیشه روی کپی — و اینکه سطل زباله دوست تو نیست.
- ۵.۲ git بهعنوان دکمهی بازگشت چطور کار را به عقب برگردانی، و کِی بکآپ ساده کافی است.
- ۵.۳ آگاهی دادهای قبل از دادن هر فایل: داری چه سطحی از اطلاعات را تحویل میدهی.
- ۵.۴ اخلاق و افشا کِی باید بگویی این با AI ساخته شده، و کِی لازم نیست.
- ۵.۵ اتکای بیشازحد و حفظ قضاوت کجا نباید بسپاری، و مسئولیت آخرش مال کیست.
بعد از این ماژول میتوانی
- کاری نکنی که برگشت نداشته باشد
- کار را با git به عقب برگردانی
- قبل از دادن هر فایل بدانی چه سطحی از اطلاعات را تحویل میدهی
- بدانی کِی افشای استفاده از AI لازم است
- بدانی کجا نباید بسپاری
ایجنت قدرت دارد؛ محافظت وظیفهی توست، نه او.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- قبل از دادن یک فایل اکسل کاری به ایجنت، سه سؤال از خودت بپرس.
- یک کار بگو که سپردنش به ایجنت اشتباه است، هرچند از پسش برمیآید.
M6 ساختن سیستم بدون کد ۸ فصل · ۲ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«فکر میکردم برای ساختن هر چیزی باید برنامهنویسی بدانم.»
- ۶.۱ سیستم، ساختار است نه کد یک سیستم واقعی میتواند فقط پوشه و فایل و قانون باشد.
- ۶.۲ پوشه و فایل بهعنوان معماری نامگذاری و سلسلهمراتب، خودشان تصمیم طراحیاند.
- ۶.۳ MD بهعنوان حافظه و رابط با فایل متنی حافظه و وضعیت میسازی: کجا بودیم، چه ماند.
- ۶.۴ فایل قانون بهعنوان «برنامه» رفتار سیستم را با جملهی فارسی تعریف میکنی، نه با کد.
- ۶.۵ رویه و نقش کاری که همیشه یکطور انجام شود (skill)، و نقشی که کسی بازی کند (sub-agent).
- ۶.۶ طراحی جریان کار الگوی inbox ← پردازش ← آرشیو، و اینکه کجا انسان تصمیم بگیرد.
- ۶.۷ یک سیستم واقعی را باز میکنیم یک سیستم واقعیِ کارکرده را جزءبهجزء میشکافیم — بدون یک خط کد.
- ۶.۸ 🧠 خودت یکی بساز از صفر یکی میسازی و با ورودی واقعی امتحانش میکنی.
بعد از این ماژول میتوانی
- یک ساختار پوشه طراحی کنی که خودش منطق دارد
- با فایل متنی حافظه و وضعیت بسازی
- رفتار سیستم را با قانون فارسی تعریف کنی
- یک جریان کار کامل با ورود و خروج طراحی کنی
- یک سیستم بدون کد از صفر بسازی و به کار بیندازی
یک سیستم میتواند فقط ساختار باشد. تو الان یکی ساختی.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- برای یک کار تکراری خودت، ساختار پوشهاش را روی کاغذ بکش.
- یک قانون بنویس که مشخص و قابلاجرا باشد — بعد بگو نسخهی بدش چه شکلی بود.
M7 زیرساخت، پلن و هزینه ۷ فصل · ۱ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«ایجنت کلمههایی میگوید که هیچ نمیفهمم، و نمیدانم این کار چقدر برایم آب میخورد.»
- ۷.۱ واژههای سیستمی که مدام میشنوی لینوکس، مسیر، دسترسی، سرویس — تا در جواب ایجنت گم نشوی.
- ۷.۲ سرور، VPS و ابر سرور چیست، و صادقانه: اغلب لازمش نداری.
- ۷.۳ Docker و container مشکل «روی سیستم من کار میکرد» را حل میکند.
- ۷.۴ Deploy یعنی چه از لپتاپ تو تا جایی که همیشه روشن است.
- ۷.۵ کلید و رمز API key چیست، کجا نگهش داری، و چه کاری هرگز نکنی.
- ۷.۶ پلنها و هزینهی واقعی با کدام پلن و ماهانه چقدر میتوانی راحت کار کنی.
- ۷.۷ کنترل هزینه چه چیزی پول میسوزاند و چطور جلویش را بگیری.
بعد از این ماژول میتوانی
- واژههای سیستمی را بشناسی و در جواب ایجنت گم نشوی
- بگویی کِی به سرور نیاز داری و کِی نه
- کلید و رمز را درست نگه داری
- بگویی با کدام پلن و ماهانه چقدر کار میکنی
- جلوی سوختن پول را بگیری
اینها سواد است، نه تسک. لازم نیست انجامشان بدهی؛ لازم است نگنگی.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- برای اتوماسیون خودت واقعاً به سرور نیاز داری؟ جوابت را توجیه کن.
- دو عادت بگو که هزینهات را پایین میآورند.
M8 ساختن، خودکارکردن، تحویلدادن ۸ فصل · ۳ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«یک بار ساختم، ولی نمیدانم چطور واقعاً خودکار و قابلاستفاده شود.»
- ۸.۱ 📄 اسناد به گزارش — کامل همان کار M0، این بار خودت از spec تا راستیآزمایی.
- ۸.۲ 📊 داده به گزارش — کامل فایل داده را تمیز میکنی، حساب میکنی، و به گزارش تبدیل میکنی.
- ۸.۳ ورودی تصویری: رسید و فاکتور از عکس و PDF اسکنشده جدول درمیآوری — و میفهمی کجا خطرناک است.
- ۸.۴ 🌐 داده گرفتن از اینترنت داده را از بیرون میگیری و به خلاصهی روزانه تبدیل میکنی.
- ۸.۵ خروجی کجا برود فایل، Excel، تلگرام، ایمیل — و چرا مقصد اشتباه اتوماسیون را میکشد.
- ۸.۶ Trigger و زمانبندی چه کسی اجرایش میکند وقتی لپتاپت خاموش است.
- ۸.۷ تست و پایداری شکست بیصدا بدترین نوع شکست است؛ چطور بفهمی خراب شده.
- ۸.۸ مستندکردن، تحویل و مالکیت تا همکارت هم بتواند اجرایش کند — و بعد از تو کی تعمیرش میکند.
بعد از این ماژول میتوانی
- اسناد و داده را از صفر تا گزارش خودت ببری
- از عکس و رسید دادهی ساختاریافته بگیری
- خروجی را به جایی برسانی که واقعاً استفاده میشود
- اتوماسیونت را زمانبندی و واقعاً خودکار کنی
- بفهمی وقتی بیصدا خراب شده
- طوری مستندش کنی که دیگری هم بتواند اجرا کند
یک اتوماسیون تا وقتی خودکار اجرا نشود و کس دیگری نتواند استفاده کند، تمام نیست.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- اتوماسیونت را ساختهای. از کجا میفهمی سه هفته بعد بیصدا خراب شده؟
- خروجی باید کجا برود که واقعاً استفاده شود — و چرا آنجا؟
M9 پروژهی پایانی و ادامه ۴ فصل · ۱ جلسه
این ماژول این گیر را باز میکند«چطور این را به عادت تبدیل کنم، نه یک دورهای که گذراندم؟»
- ۹.۱ انتخاب و طراحی پروژهی خودت برگرد به بکلاگ و یکی را بردار: کوچک، واقعی، مالِ خودت.
- ۹.۲ ساخت و خودارزیابی میسازی، و خودت میسنجی که تمام شده یا نه.
- ۹.۳ برنامهی ۳۰ روزه اتوماسیون دوم است که عادت میسازد، نه اولی.
- ۹.۴ مسیر ادامه چطور بهروز بمانی وقتی همهچیز ماهانه عوض میشود.
بعد از این ماژول میتوانی
- یک پروژهی واقعی و کوچک برای خودت انتخاب و طراحی کنی
- بسازی و خودت بسنجی تمام شده یا نه
- برای ۳۰ روز بعد برنامه داشته باشی
- بدانی از اینجا به بعد کجا بروی
یک اتوماسیون در حال کار داری، و میدانی چرا کار میکند.
دو سؤال نمونه، برای اینکه بسنجی
- پروژهات «تمام شد» یعنی چه؟ سه شرط بنویس.
- اتوماسیون دوم و سوم تو چه هستند؟
📎 ضمائم ۸ صفحه · مرجع
اینها فصل نیستندصفحههای مرجعاند: برای برگشتن و پیدا کردن، نه برای خواندنِ بهترتیب.
- 📎 از اینجا شروع کن دو مسیر ورود — تنها یا در کلاس — و اینکه از کجای جزوه شروع کنی.
- 📎 نقشهی مدل ذهنی کلِ منطق دوره در یک تصویر: حلقهی پنجمرحلهای و سه پایهی همیشگی.
- 📎 واژهنامه هر اصطلاح دوره در یک جمله، با لینک به درسی که کاملش میکند.
- 📎 کتابخانهی الگو دوازده قالبِ آمادهی درخواست — کپی کن، جای خالی را پر کن.
- 📎 واژهنامهی خطاها خطاهای انگلیسیِ پرتکرار: یعنی چه، و اولین قدمِ درمان.
- 📎 دایرکتوری ابزارها همهی ابزارهای دوره در یکجا، با لینک رسمی و وضعیت هزینه.
- 📎 راهنمای هزینه برگهی محاسبه و روشِ برآورد — عددهای روز در فصل ۷.۶ میمانند.
- 📎 چه چیزی عوض شد تاریخچهی ویرایشها — اگر جزوه را قبلاً خواندهای، فقط این را چک کن.